Wczesne wspomaganie rozwoju dziecka (od urodzenia do 6 roku życia)

Rozwój psychiczny dziecka w pierwszych latach jego życia to temat bardzo rozległy z uwagi na różnorodność umiejętności zdobywanych w tym czasie przez małego człowieka. Wiele sytuacji i zachowań dziecka może w sposób naturalny budzić niepokój rodziców i zmuszać do stawiania sobie pytań, na które nie do końca są pewni odpowiedzi. "Czy powinienem się martwić jeśli moje dziecko w wieku dwóch lat jeszcze nie mówi?", "co zrobić jeśli dziecko nie umie przystosować się do sytuacji pobytu w przedszkolu?", "jak reagować na wybuchy złości u czterolatka?", "moje dziecko jest nieznośne, wszędzie go pełno, nie umie się zająć zabawą, ciągle domaga się uwagi, co robić?". Te i inne problemy zajmują rodziców we wczesnym okresie życia dziecka, którzy nie do końca wiedzą czy kłopotliwe zachowanie to już problem wymagający pomocy specjalisty, czy jedynie przejściowa trudność, z którą dziecko musi naturalnie uporać się na drodze swojego rozwoju.

My jako specjaliści staramy się wyjaśniać mechanizmy i przyczyny powstawania tych zachowań i rozstrzygamy, czy w danym wieku stanowi to normę, czy też należy już w jakiś sposób korygować bądź stymulować zachowanie dziecka. Służymy konkretnymi wskazówkami do wykorzystania w praktyce, radzimy jak zapobiegać pewnym dokuczliwym czy niepożądanym zachowaniom, ewentualnie jaki odpowiedni program ćwiczeń stosować, aby dziecko osiągnęło określony próg rozwojowy.

Wczesna diagnoza trudności dziecka jest bowiem tym ważniejsza, że pozwala w porę zareagować, zmienić sposób postępowania, metody wychowawcze, zacząć dziecko stymulować w określonej dziedzinie, tak aby mogło bez stresu wkroczyć w nowy etap swojego życia, jakim będzie nauka w szkole.

Przed rozpoczęciem etapu edukacji dziecka warto określić też stopień opanowania poszczególnych umiejętności ważnych dla podjęcia nauki czytania i pisania. Od tego jak dziecko zapamiętuje, jak spostrzega, czy chętnie wykonuje czynności manualne, związane z rysowaniem, jaką ma świadomość głosek czy sylab w słowach - zależy jego start w szkole. Dlatego też nawet jeśli wcześniej rozwój dziecka nie budził Państwa wątpliwości warto pod koniec klasy "0" poddać dziecko globalnemu sprawdzeniu pod kątem tzw. dojrzałości szkolnej. Taka diagnoza, w razie stwierdzenia pewnych braków daje szansę, aby zgodnie z uzyskanymi wskazaniami popracować z dzieckiem, ułatwiając mu odnalezienie się w nowej sytuacji życiowej.

Tak więc będąc świadomym rodzicem trzeba być również wnikliwym obserwatorem swojego dziecka, aby w razie potrzeby po konsultacji ze specjalistą aktywnie pomóc mu w rozwoju.

Sfery które powinny wzbudzić zainteresowanie to :

  • rozwój ruchowy dziecka (kiedy zaczyna chodzić, czy raczkuje)
  • rozwój mowy (kiedy pierwsze słowa, zdania, jak wymawia głoski, jak bogaty ma słownik, czy się nie jąka)
  • zachowanie dziecka w domu, w przedszkolu, wśród kolegów
  • relacje w rodzinie, stosunki z rodzeństwem, rówieśnikami
  • postępy w uczeniu się przez dziecko nowych umiejętności
  • zainteresowanie rysunkiem, pisaniem, książkami
  • repertuar zabaw dziecka
  • ogólnie rozumiane trudności w wychowaniu
  • Rodzicu ! obserwuj swoje dziecko i zwróć uwagę jeżeli :

    Dziecko w wieku 1 - 2 - lat

  • ma trudności z automatyzacją chodu, utrzymaniem równowagi, później zaczyna biegać
  • po drugim roku życia jeszcze nie mówi
  • jest mało sprawne w samoobsłudze ( mycie rąk, ubieranie się, jedzenie łyżką )
  • nie umie poprawnie budować z klocków
  • nie naśladuje rysowania linii pionowych i poziomych
  • Dziecko 3 letnie

  • słabo biega
  • jest niezdarne w zabawach ruchowych, wymagających utrzymania równowagi
  • z trudem uczy się jeździć na rowerku
  • jest nieporadne i niechętne rysowaniu , nie umie dobrze narysować koła
  • ma trudności z zapamiętywaniem krótkich rymowanek i wierszyków
  • posiada mały zasób słów
  • nie garnie się do kontaktów z innymi, godzinami zajmuje się jedną rzeczą, nie pozwala sobie przerwać tej monotonnej czynności
  • Dziecko 4 letnie

    Niepokój powinny budzić objawy jak wyżej i dodatkowo :

  • ma trudności z zapamiętywaniem nazw (np. pory roku, dnia, nazwy posiłków)
  • nie umie dobrze składać klocków z elementów
  • jest nieporadne w rysowaniu (rysunki prymitywne w formie), postać człowieka zawiera mało elementów (np. tylko głowę i nogi)
  • jest mało zręczne ruchowo
  • ma kłopoty z budowaniem własnych wypowiedzi
  • nie potrafi długo zająć się jedną czynnością, z reguły nie doprowadza zadania, zabawy do końca, szybko ulega znudzeniu
  • Dziecko 5 letnie

  • ma kłopoty z wypowiadaniem się pełnymi zdaniami, nie jest w stanie opowiedzieć bajki którą obejrzał lub wysłuchał
  • ma wadę wymowy
  • nie lubi rysować, wycinać
  • źle trzyma ołówek, za silnie lub za słabo go naciska
  • jest nadal mało zręczne w czynnościach samoobsługowych
  • ma kłopot z chwytaniem i rzucaniem piłki do celu
  • nie jest w stanie spokojnie wysiedzieć ok. 15 minut słuchając opowiadania, bajki, zakłóca tym zajęcia w przedszkolu
  • jest niechętne występom na uroczystościach w przedszkolu
  • występują tiki lub objawy moczenia nocnego
  • W sytuacjach budzących wątpliwości warto zasięgnąć konsultacji specjalisty, pamiętając że wychowanie dziecka bez odpowiedniej wiedzy na temat jego prawidłowości rozwojowych bywa trudne. Lepiej jest jeśli obawy rodzica okazują się bezpodstawne, niż jeśli rzeczywista trudność dziecka zostaje zbagatelizowana, bądź zdiagnozowana zbyt późno.

    Poradnia nie prowadzi zajęć wspomagających wczesny rozwój. Zajmują się tym specjalistyczne placówki, jak: Zespół Szkół Specjalnych oraz niepubliczne przedszkola.