Wczesne wspomaganie rozwoju

„Czy powinienem się martwić, jeśli moje dwuletnie dziecko jeszcze nie mówi?” „Co zrobić, gdy dziecko nie umie przystosować się do przedszkola?” „Jak reagować na wybuchy złości u czterolatka?” To pytania, które zajmują rodziców małych dzieci — i na które nie zawsze są pewni odpowiedzi.

Naszym zadaniem jest wyjaśnić mechanizm i przyczyny takich zachowań oraz rozstrzygnąć, czy w danym wieku stanowią normę, czy trzeba już korygować albo stymulować rozwój. Dajemy konkretne wskazówki do zastosowania w domu i, jeśli trzeba, program ćwiczeń.

Co obserwować

• rozwój ruchowy — kiedy dziecko zaczyna raczkować, kiedy chodzić,
• rozwój mowy — pierwsze słowa i zdania, wymowa głosek, zasób słownictwa, płynność,
• zachowanie w domu, w przedszkolu i wśród rówieśników,
• relacje w rodzinie, z rodzeństwem i rówieśnikami,
• postępy w uczeniu się nowych umiejętności,
• zainteresowanie rysunkiem, pisaniem, książkami,
• repertuar zabaw,
• ogólnie rozumiane trudności wychowawcze.

Sygnały według wieku

Dziecko 1–2-letnie

• ma trudność z automatyzacją chodu i utrzymaniem równowagi, później zaczyna biegać,
• po drugim roku życia jeszcze nie mówi,
• jest mało sprawne w samoobsłudze — myciu rąk, ubieraniu się, jedzeniu łyżką,
• nie umie poprawnie budować z klocków,
• nie naśladuje rysowania linii pionowych i poziomych.

Dziecko 3-letnie

• słabo biega, jest niezdarne w zabawach wymagających równowagi,
• z trudem uczy się jeździć na rowerku,
• jest niechętne rysowaniu, nie umie dobrze narysować koła,
• ma trudność z zapamiętywaniem krótkich rymowanek i wierszyków,
• ma mały zasób słów,
• nie garnie się do kontaktów z innymi, godzinami zajmuje się jedną rzeczą i nie pozwala sobie przerwać tej monotonnej czynności.

Dziecko 4-letnie

Niepokoić powinny objawy jak wyżej, a dodatkowo:

• trudność z zapamiętywaniem nazw — pór roku, dnia, posiłków,
• nieumiejętność składania klocków z elementów,
• prymitywne rysunki; postać człowieka zawiera mało elementów, na przykład tylko głowę i nogi,
• mała zręczność ruchowa,
• kłopoty z budowaniem własnych wypowiedzi,
• niedoprowadzanie zadania czy zabawy do końca, szybkie znudzenie.

Dziecko 5-letnie

• kłopoty z wypowiadaniem się pełnymi zdaniami, nie potrafi opowiedzieć bajki, którą obejrzało lub usłyszało,
• ma wadę wymowy,
• nie lubi rysować i wycinać, źle trzyma ołówek — za mocno lub za słabo go naciska,
• nadal jest mało zręczne w czynnościach samoobsługowych,
• ma kłopot z chwytaniem i rzucaniem piłki do celu,
• nie potrafi spokojnie wysiedzieć około 15 minut, słuchając opowiadania,
• jest niechętne występom na uroczystościach w przedszkolu,
• występują tiki lub moczenie nocne.

Przed rozpoczęciem edukacji warto też sprawdzić, jak dziecko radzi sobie z umiejętnościami ważnymi przy nauce czytania i pisania. Zobacz, na czym polega ocena rozwoju.